Gezondheid als rendement van de leefomgeving

Arcadis Nederland is partner geworden van INNREALL Institute. Eke Schins-Derksen, Directeur sector Rijksoverheid, Onderwijs en Gezondheidszorg en John Boon, Hoofd Adviesgroep Landschapsarchitectuur en Gezonde Stad en Waardevolle Buitengebieden, zetten zich in als INNREALL-expert.

In dit kennismakingsinterview geven Eke en John hun visie op gezonde steden. Ze benadrukken waarom investeren in de fysieke leefomgeving misschien wel de slimste investering is die we kunnen doen. Ook gaan ze in op het belang van life long learning.

De toekomst van onze leefomgeving wordt niet alleen bepaald door technologie, maar vooral ook door samenwerking, kennisdeling en verbeeldingskracht. Dat is precies waar Arcadis en INNREALL Institute elkaar vinden. Beide organisaties geloven in de kracht van kennis als drijvende motor voor innovatie in de gebouwde omgeving. 

“Ik ben van huis uit politicoloog, dus geen techneut. Toen ik bij Arcadis begon, kwam ik eigenlijk van de gebruikerskant in de wereld van de gebouwde omgeving terecht. Wat begon met het begeleiden van multifunctionele accommodaties, zoals scholen, buurthuizen en sportzalen onder één dak, groeide uit tot een loopbaan waarin duurzaamheid, onderwijs en innovatie centraal staan.”

“Je moest partijen bij elkaar brengen die elkaar soms nog nooit hadden gesproken,” vertelt Eke. “Dan leer je echt hoe belangrijk het is dat mensen elkaar begrijpen. Dat ze samen beslissingen nemen over hun gebouw en over hoe dat gebouw wordt gebruikt. Dat is de basis van innovatie.”

Later verbreedde haar werkterrein zich naar universiteiten en departementen. “Daar kom je in aanraking met nóg grotere vraagstukken,” zegt Eke. “Van energieneutrale gebouwen tot de inrichting van gezonde werk- en leeromgevingen. Wat ik daarin heel belangrijk vind, is om jonge mensen mee te nemen in die ontwikkelingen. Innovatie krijgt pas echt betekenis als je kennis overdraagt aan de volgende generatie.”

De Gezonde Stad Index; van inzicht naar impact

John Boon vult aan vanuit zijn eigen ervaring. “Ik ben eigenlijk altijd breed in het vak bezig geweest, maar het thema gezonde stad kwam op mijn pad toen de Omgevingswet aandacht vroeg voor gezondheid in de fysieke leefomgeving,” vertelt hij.

Uit die ontwikkeling ontstond de Gezonde Stad Index. Met dat instrument maakt Arcadis inzichtelijk hoe steden scoren op gezondheid in de leefomgeving. “We merkten dat niemand echt wist welke steden het goed deden,” legt John uit. “Gemeenten hadden vaak wel beleid, maar de uitvoering bleef achter. Wij hebben die index ontwikkeld, om gezondheid meetbaar te maken. De Gezonde Stad Index hebben wij gebaseerd op criteria van het RIVM.”

Deze index heeft de afgelopen jaren geleid tot concrete verbeteringen in diverse steden. John noemt het project in Amsterdam-Zuidoost als voorbeeld: “Dat is een wijk met veel gezondheidsproblemen, vaak gerelateerd aan de sociaaleconomische status. We hebben daar met CBRE gewerkt aan vergroening, veiligheid en sociale cohesie. Parkeerdaken zijn omgevormd tot daktuinen waar bewoners elkaar ontmoeten. Ik herinner me mensen met tranen in hun ogen, toen ze beseften dat dit echt ging gebeuren. Dat is de kracht van een gezonde leefomgeving.”

Innovatie en life long learning: van student tot professional

Wat Eke en John bindt, is hun overtuiging dat leren nooit ophoudt. “Life long learning is voor mij synoniem aan innovatie,” zegt Eke. “Bij Arcadis proberen we dat in alles te verweven. We leiden mensen intern op, zoals ecologen. De markt kan ze namelijk simpelweg niet leveren. Zo bouwen we onze eigen kennisbasis uit.”

Ook jongeren buiten Arcadis worden actief betrokken. “We organiseren via ons MVO-programma jaarlijks Artcadia. Middelbare scholieren denken daarbij na over de stad van de toekomst,” vertelt Eke enthousiast. “Ze ontwerpen oplossingen voor problemen die ze zelf ervaren; van groen in de stad tot slimme infrastructuur. Het is fantastisch om te zien hoe creatief die jonge mensen zijn. Zij kijken echt anders dan wij.”

John herkent dat. “Wij stimuleren onze eigen collega’s ook voortdurend om te blijven leren,” zegt hij. “We organiseren excursies, collegereeksen en kennisdagen over de gezonde stad. En we nodigen experts van buiten uit. Juist uit andere disciplines. Want vernieuwing ontstaat op het snijvlak van werelden.”

De relatie tussen gezondheid en de sociale en fysieke leefomgeving

Beiden raken zichtbaar bevlogen als het gesprek gaat over de kern van hun werk: de relatie tussen gezondheid, sociale cohesie en de fysieke omgeving. “Er wordt in Nederland enorm veel geld geïnvesteerd in mensen die al ziek zijn,” zegt Eke. “Maar als we meer zouden investeren in een gezonde leefomgeving, besparen we op lange termijn miljarden euro’s aan zorgkosten. Dat weten we, maar het gebeurt nog veel te weinig!”

John knikt. “De luchtkwaliteit in Nederland voldoet aan de Europese norm, maar niet aan die van de WHO (World Health Organization). Als we die norm wel zouden halen, scheelt dat miljarden euro’s aan ziektekosten. Investeren in schone lucht, bijvoorbeeld door slimme tunnels te bouwen of fijnstofopvang te realiseren, betaalt zich uiteindelijk terug.”

Beiden benadrukken dat gezondheid niet alleen een fysieke, maar ook een sociale dimensie heeft. “Je kunt ontmoetingsplekken aanleggen, maar zonder mensen die ze levend maken, werkt het niet,” zegt Eke. “Een buurt- of wijkcoördinator kan letterlijk het verschil maken. In buurten waar iemand actief mensen uitnodigt om samen te komen, zie je de eenzaamheid afnemen. Dat leidt zelfs tot minder huisartsbezoeken van bewoners.”

John vult aan: “Een gezonde stad vraagt om de combinatie van fysieke én sociale maatregelen. Bankjes en groen zijn niet genoeg. Je moet ook zorgen dat mensen zich welkom voelen en deelnemen. Dat geldt voor ouderen, maar net zo goed voor jongeren.”

Met je voeten in de klei staan

Beiden vinden dat de kracht van Arcadis zit in de verbinding tussen denken en doen. “We ontwerpen, analyseren en adviseren, maar we blijven ook buiten staan,” zegt John. “Ik geef leiding aan drie teams, maar werk zelf nog steeds in projecten. Dat is belangrijk om feeling te houden met de werkelijkheid.” Eke vult aan: “Volgens mij kun je niet adviseren over de buitenwereld als je nooit met je voeten in de klei hebt gestaan. Dan weet je gewoon niet wat er speelt.”

Hun werk is internationaal, van China tot Engeland, maar de kern blijft dezelfde: het verbeteren van de kwaliteit van leven. “Of het nu gaat om infrastructuur, gebouwen of parken. Uiteindelijk draait alles om de leefomgeving,” zegt Eke. “En dat is precies waar Arcadis zich wereldwijd mee bezighoudt.”

Partnership tussen Arcadis en INNREALL

Arcadis Nederland is partner van INNREALL Institute. Iets waar zij trots op zijn. “We zagen meteen dat onze thema’s sterk overlappen: de kwaliteit van de leefomgeving, innovatie in vastgoed en de focus op een leven lang leren. Eke: “Wat ik mooi vind aan INNREALL is dat zij zowel studenten als professionals daarin meenemen. Je zet mensen aan het denken én je verbindt kennis met de praktijk en andersom.”

INNREALL-studieboek ‘De prijs van onze gezondheid’

Het partnership tussen Arcadis en INNREALL is voortvarend gestart. INNREALL geeft namelijk medio/eind 2026 het (studie)boek uit met de titel De prijs van onze gezondheid. Het idee voor dit boek is eigenlijk ontstaan uit frustratie,” zegt Eke.   

“We zagen dat er veel geld gaat naar curatieve zorg, terwijl preventie nauwelijks structureel wordt gefinancierd. Toen dachten we: dat moeten we gaan opschrijven voor studenten en professionals in de fysieke en sociale leefomgeving én de gezondheidszorg!

De centrale vragen in ons boek zijn: “Hoe hangen de fysieke leefomgeving, de sociale leefomgeving en de gezondheidszorg met elkaar samen? En ook, waarom ‘praten’ die systemen niet met elkaar?” “Aan welke knoppen in de leefomgeving kunnen we draaien, om te zorgen dat mensen gezond blijven?” “En wat is daar dan voor nodig?”

Investeren in preventie werkt!

John vult aan: “In dit studieboek willen de auteurs aantonen dat investeren in preventie echt werkt. De prijs van onze gezondheid wordt geschreven door Eke Schins-Derksen, Jan Smelik, oprichter en algemeen coördinator bij Nederland Zorgt voor Elkaar (NLZVE) en Albert Jan Kruiter, oprichter en actieonderzoeker bij Instituut voor Publieke Waarden (IPW). Studenten van de Universiteit Maastricht dragen ook bij aan dit onderzoek. Zelf ben ik als meelezer van dit boek betrokken.

In het boek is de Gezonde Stad Index een raamwerk om bewustwording te creëren. We willen dat steden zichzelf blijven verbeteren. Of je nu Apeldoorn bent op nummer één of Rotterdam op vijfentwintig. Iedereen kan de volgende stap zetten op weg naar het voorkomen dat mensen ziek worden!”

De stad als leeromgeving

Wat opvalt tijdens het gesprek, is hoe vanzelfsprekend leren door alle lagen heen loopt. “We proberen als Arcadis altijd ruimte te maken voor kennisdeling,” zegt John. “Van studentenonderzoek tot interne opleidingen. Er is zelfs een promovendus die bij ons onderzocht heeft hoe indexen, zoals de Gezonde Stad Index het beleid van gemeenten beïnvloeden. Dat soort kruisbestuivingen zijn enorm waardevol.”

Voor Eke is de samenwerking met INNREALL daarin een logische stap. “We delen dezelfde ambitie,” zegt ze. “Kennis toegankelijk maken, jongeren betrekken en de brug slaan tussen onderwijs, praktijk en beleid. Innovatie begint bij leren én leren stopt nooit!”

Langer én vooral beter leven; naar een gezondere toekomst!

John ziet het als een logische vervolgstap: “Het thema van de gezonde stad sluit perfect aan bij de Blue Zone-filosofie, namelijk hoe je plekken kunt creëren waar mensen niet alleen langer, maar vooral beter leven. Als we die verbinding kunnen leggen tussen kennis, beleid en praktijk, dan maken we écht duurzame impact!”

Aan het eind van het gesprek vat John het mooi samen: “De gezonde stad is eigenlijk een integrerend thema. We zijn ons als samenleving enorm gaan specialiseren. Iedereen werkt in zijn eigen koker, maar de gezonde stad brengt alles weer bij elkaar. Het gaat niet alleen om de assets, maar vooral ook om de gebieden en de mensen. Als we dat perspectief vasthouden, maken we echt het verschil!”

Eke knikt instemmend. “Dat is ook precies waarom de samenwerking met INNREALL zo waardevol is. Het helpt om die bewustwording te verspreiden, onder studenten en professionals van verschillende sectoren. De toekomst van de gebouwde omgeving is niet iets wat je alleen doet. Dat doe je samen!”

Over Arcadis

Arcadis is een toonaangevend internationaal bedrijf dat duurzame ontwerp-, engineering- en adviesdiensten levert voor de natuurlijke en gebouwde omgeving. We maken gebruik van onze kennis, ervaring en geavanceerde tools. Meer dan 36.000 architecten, data-analisten, ontwerpers, engineers, projectplanners en experts op het gebied van water, milieu, mobiliteit en gebouwen worden allemaal gedreven door een passie voor het verbeteren van de kwaliteit van leven. Zie ook de website van Arcadis.

Over INNREALL Institute

INNREALL Institute is ontwikkelaar en uitgever van (studie)boeken in de vastgoedsector. Deze boeken ontwikkelt INNREALL in co-creatie met gerenommeerde experts uit de praktijk en het hoger onderwijs. Met elkaar maken wij impact door kennisdeling en -ontwikkeling. Wij willen werk (blijven) maken van een duurzame, gezonde, veilige, integere en toekomstbestendige gebouwde omgeving. Zie ook deze website.