Het gaat niet meer om groei, maar om balans!

Door Mariëlle Wieman MSc, hoofdredacteur en uitgever INNREALL Institute

De wereld verandert razendsnel en de uitdagingen stapelen zich op. De Sustainable Development Goals (SDG’s) moeten richting geven aan die veranderingen, maar hoe goed lukt dat eigenlijk in Nederland? En hoe zorgen we ervoor dat ook vastgoedprofessionals, -studenten en beleidsmakers zich blijven verbinden aan deze agenda? Wij gingen daarover in gesprek met Rob van Poelje, directeur SDG Nederland.

Vertrouwen in de beweging

"Als je puur naar de cijfers kijkt, lopen we hopeloos achter,” begint Rob. “De OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) zegt het ook. Maar die cijfers vertellen niet het hele verhaal. In Nederland zie ik op dit moment enorm veel energie en initiatieven ontstaan. Dat zie je alleen niet altijd terug in de verschillende rapportages, die de voortgang op de SDG’s meten."

Volgens Rob zit daar meteen een uitdaging: te veel focus op centrale sturing en nationale statistieken verhult het feit dat er op regionaal niveau al veel gebeurt.

Van vastgoed naar functionaliteit
Wat moet er anders? “We moeten stoppen met denken in stenen en beginnen met denken in functies,” stelt Rob. “Een gebouw is geen doel op zich. Het is een middel voor onder andere zorg, onderwijs en ontmoeting. Kijk naar de leegstaande kantoren. Daar kan zoveel meer mee. Denk bijvoorbeeld ook aan woonvormen die mantelzorg mogelijk maken.”

De kracht van het onderwijs

“Transitie begint bij het onderwijs,” zegt Rob stellig. “Als we studenten en jonge professionals niet meenemen in hoe transities werken, wat de fasering is, welke rollen er zijn, dan missen we de kern! Transities zijn geen technische trucjes. Het zijn sociale processen, waarin normen en waarden veranderen.”

Rob pleit dus voor meer aandacht voor transitiekunde, ook in opleidingen die nu vooral technisch of financieel georiënteerd zijn. “Laat studenten mini-transities ervaren. Vlieggedrag is een goed voorbeeld: niet meteen alles verbieden, maar bespreek de alternatieven. Zet de reis centraal, niet de bestemming.”

Groene groei is een contradictio in terminis

“Het woord ‘groei’ is eigenlijk het probleem,” zegt Rob, als we het hebben over SDG 8: waardig werk en economische groei. “We moeten het wat mij betreft niet meer hebben over groei, maar over balans. Zeker op lokaal en regionaal niveau kunnen we veel beter inschatten wat echt nodig is en wat niet.”

Daar ligt volgens hem ook de kracht van lokale overheden: “Zij kunnen de doelen tastbaar maken. Ze weten wat er speelt in hun omgeving. Dáár gebeurt het. Niet alleen in Den Haag of Brussel.”

Meerwaarde in plaats van marktwaarde

Voor vastgoedprofessionals ziet Rob een duidelijke rol: bijdragen aan meerwaarde. Niet alleen financieel, maar vooral ook sociaal, ecologisch en functioneel. “De vraag is: wat is de toegevoegde waarde van vastgoed in een samenleving die snel vergrijst, polariseert én moet verduurzamen?”

Denk bijvoorbeeld aan slimme combinaties tussen woningcorporaties en ziekenhuizen om geothermie te benutten. “Zulke koppelingen vragen om samenwerking, creativiteit en lef. Dat is sociale innovatie.”

Polarisatie en het belang van verbinding

Rob is bezorgd over de toenemende tegenstelling tussen stad en regio. “Regio’s voelen zich achtergesteld. Soms klopt dat, soms is het perceptie. Maar het gevoel is er. En dat draagt bij aan polarisatie.”

Daarom moet het gesprek lokaal gevoerd worden, met aandacht voor de identiteit. “We moeten ons niet blindstaren op abstracte doelen, maar ze betekenis geven in de eigen omgeving. Kijk naar de regionale samenwerkingen, ook in de Euregio's! Daar ontstaan mooie grensoverschrijdende samenwerkingen.”

SDG’s als vocabulaire, niet als dogma

“De SDG’s kunnen in hun grote ambities overweldigend voelen, maar ze zijn vooral een manier om over dwarsverbanden na te denken. Maar we moeten ze niet als dogma’s inzetten. Geef ze betekenis in je eigen context.”

Die benadering vraagt om leiderschap, reflectie en verbinding. “We zijn geneigd om te zoeken naar modellen en systemen, terwijl het toch écht begint met luisteren naar elkaar. Verhalen verbinden, systemen volgen.”

Cultuur en verbeelding als aanjager

Wat Rob betreft ligt er een enorme kans bij de cultuursector. “We hebben kunstenaars, makers en muzikanten nodig om de verbeeldingskracht aan te wakkeren. Zij kunnen mensen raken en meenemen in een ander verhaal over de toekomst.”

Hij droomt hardop van een tv-serie als Het Verhaal van Nederland (te zien bij de NTR), maar dan voor 2040. “Een verbeeld toekomstbeeld, gemaakt door dezelfde crew, die laat zien waar we naartoe kunnen. Dát kan het gesprek op gang brengen.”

En de SDG’s na 2030?

De officiële deadline voor de huidige SDG-agenda is 2030. Maar wat gebeurt er daarna? “De doelen zelf zijn nog steeds relevant,” benadrukt Rob. “Ze hoeven niet per se herijkt te worden, maar wel worden geactualiseerd en vooral geïnternaliseerd! Laat ze tot leven komen in elke regio, elk netwerk, elke beroepsgroep.”

Daarom werkt SDG Nederland de komende jaren aan een breed maatschappelijk gesprek over de ‘Post-2030 agenda’. Rob: “We hebben al 3800 bedrijven die het Manifest voor een Duurzaam Regeerakkoord steunen. Dat netwerk willen we mobiliseren om samen vooruit te kijken.”

Het gaat vooral om het handelen zélf!

Rob vat dit interview krachtig samen: “Het gaat uiteindelijk niet om de SDG’s zélf, maar om wat wij ermee doen. Om het gesprek, om het verhaal, maar vóóral om het handelen zelf!

Daarom ben ik ook zo blij met jullie initiatief om voor de vastgoedsector een boek over de SDG’s te schrijven. Dank jullie wel dat jullie dat voor al die duizenden studenten en professionals doen! Dat is natuurlijk waanzinnig mooi en ook iets waar andere sectoren een voorbeeld aan kunnen nemen. Dat stemt mij positief. Ik krijg daar heel veel energie van!”

Rob van Poelje
Per 1 juli 2024 is Rob van Poelje directeur van SDG Nederland. Hij is een bevlogen bruggenbouwer en strategisch denker met een diepe betrokkenheid bij duurzame ontwikkeling. Als directeur van SDG Nederland zet Rob zich in om de Sustainable Development Goals in Nederland breder te verankeren, van beleid tot praktijk.

Hij is opgeleid als sociaal wetenschapper (MA). Rob heeft zich in de afgelopen 35 jaar ontwikkeld van trainer in interculturele communicatie tot adviseur in organisatieontwikkeling. Hij heeft zich daarna verder gespecialiseerd als facilitator van organisatieverandering en multi-stakeholderprocessen. Rob heeft ruime ervaring opgedaan in de ontwikkeling van gezondheidssystemen, landbouw en lokale economie in Azië, Afrika en Nederland. Meer recentelijk gaf hij leiding aan een afdeling voor noodhulp en risicobeheersing.

Als adviseur institutionele ontwikkeling en projectmanager leerde hij dat de kern van ontwikkeling ligt in actiegerichte leerprocessen, die individuele ontwikkeling verbinden aan organisatorische en institutionele verandering. Daarom werkte Rob als hoofd van een afdeling kennis en leren en uiteindelijk bij de onafhankelijke evaluatiedienst van Buitenlandse Zaken. [kader]

Wat zijn de Sustainable Development Goals? De Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn in 2015 door de Verenigde Naties vastgesteld om wereldwijd armoede te bestrijden, ongelijkheid te verminderen en de planeet te beschermen. Die ontwikkelingsdoelen vormen een gezamenlijke agenda voor duurzame ontwikkeling tot 2030. De zeventien doelen richten zich op thema’s als onderwijs, gezondheid, klimaat, economische groei, energie, biodiversiteit en inclusiviteit. De SDG’s gelden voor alle landen en sectoren, en nodigen overheden, bedrijven, organisaties en burgers uit, om samen te werken aan een eerlijke, veilige en leefbare wereld, nu en voor toekomstige generaties. 

Interviewreeks SDG’s & Vastgoed
Dit is het tweede interview in de interviewreeks SDG’s & Vastgoed. In deze reeks worden experts gevraagd naar hun visie op de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties (VN), ook wel de Duurzame Ontwikkelingsdoelen genoemd.

Maar liefst tien experts delen hun visie op de ontwikkeling van de SDG’s tot nu toe. Ook gaan ze in op wat zij van de SDG’s tot 2030 verwachten en na die einddatum, vooral in relatie tot de gebouwde omgeving. Deze interviewreeks wordt gepubliceerd in de aanloop naar de lancering van het (studie)boek SDG’s & Vastgoed, dat door INNREALL Institute wordt uitgegeven. 

---