We moeten toe naar een structurele verandering. Niet blijven hangen in pilotprojecten.

Door Mariëlle Wieman MSc, hoofdredacteur en uitgever INNREALL Institute

Mark Mobach PhD is lector van het lectoraat Facility Management en leading lector van het Kenniscentrum NoorderRuimte van de Hanze in Groningen. Mark is ook lector Ruimtelijke Omgeving en de Gebruiker aan De Haagse Hogeschool. In 2023 gaf Mark een lezing bij de VN in New York over de positieve invloed van Facility Management op de Sustainable Development Goals (SDG’s). Ook nam hij de SDG’s als leidraad en ter inspiratie voor Nederlandse en Vlaamse campussen in zijn onlangs gepubliceerde artikel ‘We kunnen meer doen dan we beseffen’. Mark is INNREALL-expert en is vanuit die rol onder andere meelezer van het (studie)boek SDG’s & Vastgoed van hoofdauteur Joanne Boonstra MSc, dat medio juni 2025 verschijnt bij INNREALL Institute, educatieve uitgeverij voor de vastgoedsector.

Met zijn ervaring in wetenschap én praktijk heeft hij een scherpe blik op de SDG’s en de rol van de gebouwde omgeving. In dit interview reflecteert Mark op de implementatie sinds 2015, de actuele stand van zaken én de noodzaak om te blijven geloven in innovatiekracht, ook na 2030.

"Fantastisch dat Joanne Boonstra en jij (Mariëlle Wieman, red.) het initiatief hebben genomen om een studieboek te schrijven en uit te geven over de SDG’s in de gebouwde omgeving!" zegt Mark. “We hebben dat studieboek met bijbehorende cases én die aandacht voor de SDG’s hard nodig in het hoger onderwijs en de gebouwde omgeving.”

Mooie doelen, teleurstellende voortgang

“Met de Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn we over de helft van de tijd, maar nog lang niet waar we moeten zijn,” begint Mark. “De SDG’s zijn prachtige doelen: positief, inspirerend en breed omarmd. Maar de echte implementatie blijft achter.” Volgens hem zijn er veel initiatieven gestart, vooral in de eerste jaren, maar de opschaling en structurele verankering stokt. “We zitten vaak nog steeds in de opstartfase.”

Wat Mark stoort, is dat duurzaamheid soms wordt geframed als een tegenstelling van economische groei. “Dat is onzin. Er zijn talloze voorbeelden waar duurzaam ondernemen én een gezonde winstgevendheid hand in hand gaan. Maar in het publieke debat worden de SDG’s nog te vaak weggezet als een raamwerk voor dromers en idealisten.”

Systemisch denken en struisvogelpolitiek

De problemen in de wereld lijken soms te groot, erkent Mark. "Het klimaat, oorlogen, economische onzekerheid… Mensen raken ontmoedigd. Dan zie je ook vormen van struisvogelpolitiek. Wegkijken omdat de uitdagingen overweldigend voelen." Hij pleit daarom voor een systeemaanpak.  Duurzaam denken en handelen moet normaal worden. Niet iets wat er nog ‘bij komt’!

In Nederland ziet hij hoopvolle ontwikkelingen, maar er zijn ook serieuze zorgen. "We kennen een groeiende, sociale tweedeling. Niet iedereen profiteert mee. En in de gebouwde omgeving blijven we in veel opzichten nog hangen in oud gedrag. Neem beton. Innovaties laten zien dat je het kunt produceren met veel minder uitstoot en er zelfs CO₂ in kunt opslaan, maar durven we het aan? Het is ook niet niks. Machines omstellen of nieuwe aanschaffen, bouwen als we nog niet helemaal zeker weten hoe stabiel een constructie er mee wordt. Maar het is wel nodig, we moeten voorbij het experimenteren komen. Liefst snel."

Veelbelovende initiatieven

Mark ziet vanuit wetenschappelijk onderzoek veelbelovende initiatieven, zoals circulaire bouwprojecten en impactvolle samenwerkingen tussen mbo- en hbo-studenten rondom het hergebruik van materialen. Maar ook hier loopt de opschaling achter. “We zijn er technologisch zeker klaar voor. Alleen de vraag is, welke organisaties gaan het vervolgens grootschalig oppakken? Waarom zijn er bijvoorbeeld nog steeds geen grote 'bouwmarkten' voor hergebruikte materialen?"

Hij noemt voorbeelden als circulair schoonmaken, zoals Vebego die met innovaties het waterverbruik reduceert én daarmee ook impact heeft in ontwikkelingslanden. “Dat is de kracht van de SDG’s als internationaal raamwerk! Verbinding maken tussen duurzaamheid, innovatie en sociaal-maatschappelijke winst.”

Tegelijkertijd mist Mark in de vastgoedsector echt toonaangevende best practices. “Er zijn goede initiatieven, bijvoorbeeld rondom circulair meubilair en The Edge is ook nog steeds toonaangevend, maar het blijft te fragmentarisch en te geïsoleerd. We moeten toe naar een structurele verandering. Niet blijven hangen in pilotprojecten en unica.”

 ‘Mainstream’ duurzaamheid

Op de vraag wat nodig is om duurzame ontwikkeling te versnellen, is Mark duidelijk: “De economische waarde moet zichtbaar zijn. We moeten laten zien dat duurzaam handelen niet duurder hoeft te zijn, maar juist slimmer is.” De grootste valkuil? "Dat duurzaamheid blijft hangen in de experimentele hoek. Als we willen dat het mainstream wordt, moeten we aansluiten bij de drijfveren van mensen en organisaties: gemak, winst én kwaliteit van leven."

Onderwijs als motor voor systeemverandering

Mark gelooft sterk in de kracht van onderwijs om de transitie te versnellen. "We moeten de SDG’s doorleven in álle lagen van het onderwijs. Niet als los vak, maar als integraal onderdeel van ons denken en doen." Daarbij draait het om meer dan alleen kennisoverdracht. Studenten moeten echt uitgedaagd worden om vanuit hun eigen vakgebied bij te dragen aan een systeemverandering in de samenleving. "Jonge mensen hebben een enorme innovatiekracht. Geef ze het vertrouwen, het handelingsperspectief én de tools om het verschil te maken. En laat ze vooral ervaren dat duurzaamheid leuk is en kansen biedt, en dat je er ook nog eens een mooi bestaan mee kunt opbouwen."

SDG’s na 2030: krachtig kompas om integraal te blijven werken

Over de toekomst na 2030 is Mark gematigd optimistisch. “We moeten beseffen dat de urgente thema’s ook na 2030 niet zullen verdwijnen. Klimaatopgaven, biodiversiteit en sociale gelijkheid blijven ook na 2030 relevant. De SDG’s bieden een krachtig raamwerk om integraal te blijven werken.”

Wel pleit hij voor aanvulling met nieuwe inzichten na 2030. "Denk daarbij aan de planetary boundaries, regeneratief denken en het versterken van natuurlijke kringlopen. Die concepten moeten nadrukkelijker onderdeel worden van ons handelen." Maar Mark waarschuwt ook voor te veel raamwerken en hypes: "We hebben met de SDG’s al een heel mooi integraal raamwerk. Laten we dat vooral gaan en blijven gebruiken en niet steeds opnieuw iets uitvinden."

Minder praten, meer doen!

De belangrijkste les die Mark meegeeft? “Minder praten, meer doen! Mouwen opstropen, aan de slag, inspireren en laten zien dat het werkt. Maar doe het slim, sluit aan bij de behoeften, neem niet al te grote stappen in één keer. Mensen houden niet van verandering, tenzij ze zelf direct ervaren dat het beter is.”

Raamwerk om richting te geven

Hij illustreert dat met een treffend voorbeeld: "Als je een campus duurzaam wilt maken, moet je niet alleen vertellen waarom dat goed is. Je moet het laten zien, het mensen laten beleven; in gebouwen, in gedrag en in keuzes. Dat maakt duurzaamheid vanzelfsprekend." Zijn oproep: "Gebruik de SDG’s als raamwerk om richting te geven. Creëer inspirerende voorbeelden en blijf die structureel delen. En bouw daaraan met elkaar verder; met creativiteit, lef én vertrouwen in de kracht van vernieuwing!"

Mark Mobach PhD
Mark Mobach studeerde Bedrijfskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Stockholm. Tussen beide studies was hij adviseur bij het Universitair Medisch Centrum Groningen. Na zijn promotie in 1998 was Mark lange tijd werkzaam als onderzoeker bij de faculteit Economie en Bedrijfskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast was hij van 2011 tot 2015 universitair hoofddocent Facility Management aan Wageningen University. In maart 2012 werd Mark benoemd tot lector Facility Management en een jaar later werd hij leading lector van Kenniscentrum NoorderRuimte, beide aan de Hanze. Ook is Mark lector Ruimtelijke Omgeving en de Gebruiker aan De Haagse Hogeschool. De Haagse Hogeschool heeft sinds 2013 een samenwerkingsverband met de Hanze.

Mark doet vanuit zijn lectoraten onderzoek op het snijvlak van ruimte en organisatie, met een focus op zorg, onderwijs en kantoren. Hij is programmaleider van het onderzoeksprogramma Gezonde Gebouwen. Met zijn lectoraat onderneemt Mark een zoektocht naar eigenschappen van de gebouwde omgeving,  zoals gebouw, inrichting en techniek, die bepalend zijn bij een positieve invloed op de mens. Zijn aanpak is multidisciplinair, met veel aandacht voor gezondheid en welzijn. In 2019 ontving Mark de Deltapremie voor zijn onderzoek; hetzelfde jaar waarin NoorderRuimte als excellent werd beoordeeld. In 2023 ontving zijn lectoraat een Certificate of Research Excellence en trad Mark toe tot het wetenschappelijke eregenootschap Sigma Xi. [kader]

Wat zijn de Sustainable Development Goals?
De Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn in 2015 door de Verenigde Naties vastgesteld om wereldwijd armoede te bestrijden, ongelijkheid te verminderen en de planeet te beschermen. Die ontwikkelingsdoelen vormen een gezamenlijke agenda voor duurzame ontwikkeling tot 2030. De zeventien doelen richten zich op thema’s als onderwijs, gezondheid, klimaat, economische groei, energie, biodiversiteit en inclusiviteit. De SDG’s gelden voor alle landen en sectoren, en nodigen overheden, bedrijven, organisaties en burgers uit, om samen te werken aan een eerlijke, veilige en leefbare wereld, nu en voor toekomstige generaties. 

Interviewreeks SDG’s & Vastgoed
Dit is het derde interview in de interviewreeks SDG’s & Vastgoed. In deze reeks worden experts gevraagd naar hun visie op de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties (VN), ook wel de Duurzame Ontwikkelingsdoelen genoemd.

Maar liefst tien experts delen hun visie op de ontwikkeling van de SDG’s tot nu toe. Ook gaan ze in op wat zij van de SDG’s tot 2030 verwachten en na die einddatum, vooral in relatie tot de gebouwde omgeving. Deze interviewreeks wordt gepubliceerd in de aanloop naar de lancering van het (studie)boek SDG’s & Vastgoed, dat door INNREALL Institute wordt uitgegeven. 

---