Een boek over duurzame ontwikkeling in de vastgoedsector: de introductie

Door Joanne Boonstra programmamanager duurzaamheid bij de Hanze (University of Applied Sciences) en auteur van het studieboek SDG’s & Vastgoed

Tijdens mijn studietijd liep ik er herhaaldelijk tegenaan dat ik voor mijn gevoel te weinig leerde over de maatschappelijke waarde van vastgoed wat voor mij de reden was om vastgoed te gaan studeren. De nadruk lag sterk op vastgoedinvesteringen rendement en risicobeheersing. Belangrijke onderwerpen maar voor mij niet de reden om deze studie te gaan volgen. Veel minder aandacht was er voor de meer fundamentele vragen: waarom bouwen we eigenlijk? Wat voor functie heeft vastgoed in onze maatschappij? En hoeveel impact kun je maken als vastgoedprofessional? Deze zaken bleven vaak onderbelicht terwijl ze essentieel zijn voor de toekomst van de sector. Waarom leren we dit niet aan studenten?

Dat was overigens niet verwonderlijk. In die periode was er binnen de vastgoedsector nog relatief weinig aandacht voor de maatschappelijke waarde van vastgoed. Inmiddels is er veel meer aandacht voor het maatschappelijk rendement de toegevoegde waarden van vastgoed voor de gebruikers én de kwaliteit van de openbare ruimte. Deze ontwikkelingen onderstrepen dat vastgoed niet alleen een economisch product is maar ook een belangrijke rol speelt in het functioneren en welzijn van onze samenleving.

Toch zien we deze bredere benadering nog slechts beperkt en gefragmenteerd terug in bestaande studieboeken. Hoewel afzonderlijke onderwerpen zoals duurzaam bouwen de energietransitie en circulariteit steeds vaker worden behandeld ontbreekt het nog vaak aan samenhang en een integrale benadering. Dat vormde voor ons als auteurs de aanleiding om dit boek te schrijven.

Een ideologisch manifest?

Met dit boek wil ik bijdragen aan een fundament dat er voorheen onvoldoende was: een samenhangend overzicht van duurzame ontwikkeling specifiek vertaald naar de vastgoedsector en inzetbaar binnen het hoger onderwijs. Is dit boek dan een ideologisch manifest? Een pamflet over hoe de vastgoedwereld zou moeten functioneren? Het korte antwoord: nee. Het is een zorgvuldig samengestelde bundeling van kennis inzichten en ervaringen uit de praktijk aangevuld met de nieuwste ontwikkelingen en innovaties in het vakgebied. We brengen perspectieven samen laten zien wat er speelt en wat er mogelijk is. Juist die open integrale benadering maakt het boek relevant voor iedereen die de vastgoedsector vanuit verschillende invalshoeken wil begrijpen en verder brengen.

Waarom dit nu urgenter is dan ooit

De context waarin we werken is veranderd. Duurzaamheid is niet langer een thema dat je kunt beperken tot één onderdeel van een organisatie. Het is geen afzonderlijk project en ook geen optionele ambitie. Het is een randvoorwaarde geworden voor toekomstbestendig handelen.

Tegelijkertijd zien we dat de manier waarop we duurzaamheid benaderen vaak nog fragmentarisch is. We richten ons op afzonderlijke maatregelen vanuit één discipline dat zelfde leidt tot oplossingen die op de lange termijn houdbaar zijn.

De noodzaak van een integrale benadering

Een van de kernboodschappen van dit boek die je gelijk terug gaat lezen in hoofdstuk 1 is dat duurzame ontwikkeling alleen begrepen én toegepast kan worden wanneer we duurzame ontwikkeling integraal benaderen.

De Sustainable Development Goals (SDG’s) bieden daarvoor een belangrijk uitgangspunt. Ze vormen een wereldwijd raamwerk voor duurzame ontwikkeling bestaande uit zeventien doelen met onderliggende targets en indicatoren die helpen om deze doelen concreet en meetbaar te maken. Wat de SDG’s bijzonder maakt is dat ze niet los van elkaar staan. Ze zijn met elkaar verbonden. Het werken aan het ene doel heeft altijd invloed op andere doelen. Soms versterkend soms tegenstrijdig. Dit vraagt om een andere manier van denken.

Systeemdenken als uitgangspunt

Om die samenhang zichtbaar te maken wordt in het eerste hoofdstuk onder andere gebruikgemaakt van modellen zoals de 5P’s en de zogenoemde SDG-bruidstaart (Stockholm Resilience Center Stockholm University 2016) zie de figuur hieronder. Met name dat laatste model maakt duidelijk dat onze economie en samenleving niet losstaan van de natuur maar daarvan afhankelijk zijn. De biosfeer vormt het fundament waarop zowel sociale als economische systemen zijn gebouwd.

Dit perspectief introduceert een noodzakelijke hiërarchie: zonder een gezonde planeet is er geen stabiele samenleving en zonder samenleving geen economie. Hoewel dit inzicht conceptueel eenvoudig lijkt staat het haaks op hoe veel beslissingen in de praktijk worden genomen.

Een basis voor verdere verdieping

Dit eerste hoofdstuk vormt de basis van het boek. Het biedt niet alleen een introductie van de SDG’s maar vooral een manier van kijken: een manier die uitgaat van samenhang systeemdenken en integraliteit. Vanuit die basis wordt in de rest van het boek verder gebouwd. Niet met de intentie om een volledig antwoord te geven op alle duurzaamheidsvraagstukken maar om inzicht te bieden in hoe die vraagstukken met elkaar verbonden zijn en hoe we daarmee bewust kunnen omgaan in de vastgoedsector.

Benieuwd naar de rest van het boek? De aankomende weken nemen we je mee op reis in de verschillende hoofdstukken. Het volgende artikel gaat over de urgentie en positionering van de SDG’s. Gelijk het boek bestellen? Ga dan naar de shop via deze link!